W polskich sądach każdego dnia toczy się szereg postępowań karnych i cywilnych. Słyszymy o nich w mediach, czytamy w prasie. Nie każdy wie jednak, czym postępowania te różnią się od siebie i co decyduje o tym, że dane postępowanie określane jest właśnie jako postępowanie karne czy cywilne.
W poniższym artykule wyjaśnimy różnice między postępowaniem karnym a cywilnym i podpowiemy, gdzie szukać pomocy na wypadek gdybyśmy my lub ktoś z naszych bliskich miał być stroną w takim postępowaniu.
Postępowanie karne i cywilne: Podstawowe różnice
Celem zrozumienia, na czym polega postępowanie cywilne, trzeba w pierwszej kolejności zapoznać się z pojęciem prawa cywilnego. Prawo cywilne to gałąź prawa, która reguluje stosunki prawne, między dwoma podmiotami, występującymi we wzajemnych relacjach na równej pozycji. Jako takie prawo cywilne:
- stanowi istotną część prawa prywatnego,
- reguluje stosunki majątkowe i prywatne między podmiotami.
Przepisy prawa cywilnego stosuje się wobec osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek nieposiadających osobowości prawnej, a podstawowym zbiorem przepisów regulujących stosunki cywilnoprawne jest kodeks cywilny. Wszystkie spory na tle prawa prywatnego, stosunków majątkowych czy prywatnych są rozpatrywane na drodze postępowań cywilnych. Przykładem postępowania cywilnego będzie:
- dochodzenie w sądzie odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych,
- sprawa z zakresu prawa spadkowego,
- spór związany z własnością nieruchomości.
Analogicznie, w celu zrozumienia postępowań karnych należy zapoznać się z pojęciem prawa karnego. Prawo karne to zbiór przepisów określających czyny zabronione i konsekwencje ich popełnienia przez obywatela. Prawo karne, w odróżnieniu od cywilnego, ma na celu ukaranie osoby, która złamała prawo i dopuściła się czynu zabronionego. W ramach postępowań karnych rozpatrywane są następujące przestępstwa:
- przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu,
- przestępstwa przeciwko mieniu,
- inne przestępstwa i wykroczenia, w tym: handel narkotykami i substancjami psychotropowymi (art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), posiadanie narkotyków i substancji zakazanych (art. 62 ustawa o przeciwdziałaniu narkomani).
Postępowanie karne i cywilne: Przebieg
Postępowanie karne i cywilne różnią się już na etapie wszczęcia sprawy. Postępowanie karne dotyczy przestępstwa i ma ustalić, czy doszło do czynu zabronionego oraz kto ponosi za niego odpowiedzialność. Zwykle rozpoczyna się od zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Następnie prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, w ramach którego organy ścigania zbierają dowody, przesłuchują świadków i ustalają okoliczności sprawy. Jeżeli istnieją podstawy do dalszego działania, do sądu trafia akt oskarżenia. W kolejnym etapie sąd przeprowadza rozprawę, analizuje materiał dowodowy i wydaje wyrok.
Postępowanie cywilne ma inny cel — służy rozstrzyganiu sporów między stronami, np. o zapłatę, odszkodowanie, rozwód, alimenty czy własność. Sprawa najczęściej zaczyna się od wniesienia pozwu przez powoda. Następnie sąd doręcza go pozwanemu, który może odpowiedzieć na żądania i przedstawić własne stanowisko. W dalszym toku postępowania sąd przeprowadza dowody, bada argumenty obu stron i rozstrzyga spór w wyroku albo zatwierdza ugodę.
Najważniejsza różnica polega na tym, że w postępowaniu karnym istotną rolę odgrywają organy państwa, a w cywilnym punkt ciężkości spoczywa na stronach sporu. W sprawie karnej chodzi o odpowiedzialność za przestępstwo, a w cywilnej — o ochronę praw i interesów konkretnej osoby.
Gdzie szukać pomocy w sprawie karnej i cywilnej?
W obu przypadkach profesjonalną pomoc znajdziemy w Kancelarii Adwokackiej. Należy przy tym pamiętać, że nie każda Kancelaria specjalizuje się w obsłudze spraw z obu omówionych gałęzi prawa. Zanim więc wybierzemy Kancelarię, należy skontaktować się z jej przedstawicielem i upewnić, że dana sprawa leży w jej kompetencjach. Dotyczy to w szczególności spraw karnych. Na rynku działają Kancelarie wyspecjalizowane w reprezentacji stron postępowań karnych i obronie oskarżonych.
Drugim czynnikiem decydującym o wyborze danej Kancelarii powinna być nasza relacja z adwokatem. Relacja z adwokatem każdorazowo powinna się opierać na zaufaniu. Jeśli z różnych względu nie jesteśmy w stanie zaufać danej osobie, warto poszukać pomocy w innym miejscu. Dobry adwokat to osoba, która z jednej strony posiada odpowiednią wiedzę i doświadczenie, z drugiej wzbudza nasze zaufanie i umiejętnie przeprowadza nas przez meandry postępowania sądowego.
Adwokat Justyna Hurej – założyciel i właściciel kancelarii – adwokat. Specjalizuje się w prawie upadłościowym – upadłość konsumencka i gospodarcza.
Prowadzi także liczne procesy w zakresie prawa cywilnego, w tym sprawy z zakresu prawa spadkowego, takie jak sprawy o zachowek, dział spadku, z zakresu prawa rodzinnego, takie jak rozwody, alimentacyjne i podziały majątku. Posiada także doświadczenie w postępowaniach z dziedziny prawa karnego zarówno jako obrońca, jak i pełnomocnik pokrzywdzonych.