Rozwód znajduje potwierdzenie w wyroku sądowym. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku, małżeństwo zostaje oficjalnie rozwiązane. Jednak co w sytuacji, gdy jedna ze stron uważa, że wyrok został wydany niesłusznie? Czy możliwe jest unieważnienie rozwodu?
W polskim systemie prawnym nie istnieje instytucja „unieważnienia rozwodu” w znaczeniu cofnięcia wyroku rozwodowego i przywrócenia małżeństwa, jakby nigdy nie doszło do rozprawy. Możliwe jest jednak wzruszenie prawomocnego wyroku rozwodowego – czyli podważenie jego ważności na drodze odpowiedniego postępowania.
Unieważnienie rozwodu
Adwokat od rozwodów w Warszawie wskazuje dwie sytuacje, w których byli małżonkowie wykazują zainteresowanie możliwością unieważnienia wyroku rozwodowego:
- kiedy strony po rozwodzie ponownie zbliżą się do siebie i zdecydują kontynuować wspólne życie,
- kiedy jedna ze stron uważa, że wyrok został wydany niesłusznie.
Jak już wiemy, polskie prawo nie przewiduje możliwości unieważnienia prawomocnego wyroku rozwodowego. To oznacza, że w pierwszym przypadku – kiedy strony po rozwodzie ponownie zbliżą się do siebie i zdecydują kontynuować wspólne życie – jedynym dostępnym rozwiązaniem jest ponowne zawarcie małżeństwa. W drugim zaś, zakwestionowanie ważności wyroku poprzez procedury przewidziane w przepisach postępowania cywilnego.
Co oznacza „unieważnienie rozwodu” w praktyce?
Choć pojęcie „unieważnienie rozwodu” nie funkcjonuje formalnie, to w praktyce osoby używające tego sformułowania mają na myśli:
- wznowienie postępowania rozwodowego,
- złożenie skargi o stwierdzenie nieważności postępowania.
Obie te ścieżki mają na celu wyeliminowanie wcześniejszego wyroku z obrotu prawnego. Warto jednak pamiętać, że w obu przypadkach trzeba spełnić surowe warunki i działać w określonych terminach.
Czym jest wzruszenie prawomocnego wyroku?
Wzruszenie wyroku to prawna możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli zaistniały określone podstawy, które mogą wskazywać na to, że wyrok został wydany z naruszeniem prawa, przy wadliwej procedurze lub na podstawie nieprawdziwych informacji.
W przypadku rozwodu, może to dotyczyć np.:
- fałszywych zeznań świadków,
- zatajenia istotnych dowodów,
- działania pod wpływem przymusu lub groźby,
- ujawnienia nowych faktów, które nie były znane w trakcie procesu, a mogłyby mieć wpływ na jego wynik.
Unieważnienie rozwodu a podział majątku, alimenty i władza rodzicielska
W sytuacji, w której doszłoby do skutecznego podważenia wyroku rozwodowego, wpływ takiego rozstrzygnięcia mógłby objąć również kwestie zależne od samego rozwodu. Dotyczy to przede wszystkim alimentów między byłymi małżonkami, ponieważ obowiązek alimentacyjny po rozwodzie wynika właśnie z faktu rozwiązania małżeństwa przez rozwód i jest uregulowany w przepisach odnoszących się do małżonków rozwiedzionych. Oznacza to, że zmiana sytuacji prawnej wyroku rozwodowego może mieć znaczenie dla podstawy dalszego istnienia takich świadczeń.
Podobnie wygląda sytuacja w odniesieniu do władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem. W wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, o kontaktach oraz o kosztach utrzymania i wychowania dziecka. Dlatego zakwestionowanie wyroku rozwodowego może pośrednio oddziaływać także na te elementy orzeczenia. Jednocześnie trzeba pamiętać, że sprawy dotyczące dzieci podlegają odrębnej ocenie przez sąd i nadrzędne znaczenie zawsze ma dobro dziecka. Z tego powodu nawet po wydaniu wyroku rozwodowego orzeczenie w zakresie władzy rodzicielskiej może zostać później zmienione, jeżeli wymaga tego sytuacja małoletniego.
Nieco inaczej należy ocenić podział majątku wspólnego. Sąd może dokonać go już w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce bardzo często podział majątku następuje dopiero po rozwodzie, w osobnym postępowaniu. To oznacza, że podważenie samego wyroku rozwodowego może mieć istotne znaczenie dla oceny podstaw dalszych rozliczeń majątkowych między stronami, zwłaszcza gdy określone czynności były podejmowane już po ustaniu wspólności majątkowej wskutek rozwodu.
Czy wzruszenie wyroku oznacza przywrócenie małżeństwa?
Nie zawsze. Jeżeli sąd uzna, że poprzednie orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, może uchylić wyrok i rozpoznać sprawę ponownie. Oznacza to, że sam fakt uchylenia wyroku nie oznacza automatycznego przywrócenia małżeństwa, lecz daje szansę na nowe rozstrzygnięcie – tym razem z uwzględnieniem pominiętych dowodów czy faktów.
W tak skomplikowanych przypadkach warto skorzystać z pomocy specjalisty, który oceni, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania i przeprowadzi całą procedurę zgodnie z obowiązującym prawem. Tylko dobry adwokat może skutecznie ocenić szanse na powodzenie takiej sprawy i poprowadzić ją z należytą starannością.
Adwokat Justyna Hurej – założyciel i właściciel kancelarii – adwokat. Specjalizuje się w prawie upadłościowym – upadłość konsumencka i gospodarcza.
Prowadzi także liczne procesy w zakresie prawa cywilnego, w tym sprawy z zakresu prawa spadkowego, takie jak sprawy o zachowek, dział spadku, z zakresu prawa rodzinnego, takie jak rozwody, alimentacyjne i podziały majątku. Posiada także doświadczenie w postępowaniach z dziedziny prawa karnego zarówno jako obrońca, jak i pełnomocnik pokrzywdzonych.