Wspólność to podstawowy ustrój majątkowy, który najczęściej powstaje automatycznie z chwilą zawarcia małżeństwa. Oznacza to, że określone składniki majątku nabywane w czasie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego małżonków, a nie wyłącznie do majątku jednego z nich. W praktyce kwestie związane ze wspólnością majątkową mają duże znaczenie nie tylko przy rozwodzie czy podziale majątku, ale również w codziennym życiu małżonków – na przykład przy zakupie nieruchomości, zaciąganiu zobowiązań, prowadzeniu gospodarstwa domowego czy planowaniu finansów.
Czym jest wspólność majątkowa małżeńska?
Wspólność majątkowa małżeńska to podstawowy ustrój majątkowy, który co do zasady powstaje automatycznie z chwilą zawarcia małżeństwa. Oznacza to, że między małżonkami tworzy się majątek wspólny, obejmujący określone składniki nabyte w czasie trwania małżeństwa. Zasada ta wynika z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym wraz z zawarciem małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, chyba że został ustanowiony inny ustrój majątkowy.
Istotne jest również to, że wspólność majątkowa ma charakter wspólności łącznej, a więc w czasie jej trwania nie określa się udziałów każdego z małżonków w majątku wspólnym. Dopiero gdy wspólność ustaje, na przykład w wyniku rozwodu, zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej albo orzeczenia sądu, możliwe staje się ustalenie udziałów i dokonanie podziału majątku. Taki model ma służyć wspólnemu funkcjonowaniu małżonków i ochronie interesów rodziny.
Kiedy powstaje wspólność majątkowa między małżonkami?
Wspólność majątkowa między małżonkami powstaje co do zasady z chwilą zawarcia małżeństwa. Nie trzeba w tym celu składać dodatkowych oświadczeń ani podpisywać odrębnej umowy. Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wraz z zawarciem małżeństwa między małżonkami z mocy ustawy powstaje wspólność ustawowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków albo przez jednego z nich.
Oznacza to, że od dnia ślubu obowiązuje podstawowy ustrój majątkowy przewidziany w przepisach, chyba że małżonkowie wcześniej zdecydowali się na inne rozwiązanie. Mogą oni bowiem zawrzeć umowę majątkową małżeńską w formie aktu notarialnego, potocznie nazywaną intercyzą. Taka umowa może zostać podpisana jeszcze przed ślubem albo już w trakcie małżeństwa i może rozszerzać lub ograniczać wspólność ustawową, a także ustanawiać rozdzielność majątkową albo rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.
Kiedy wspólność majątkowa ustaje?
Wspólność majątkowa nie trwa zawsze przez całe małżeństwo. Może ustać zarówno z mocy prawa, jak i na skutek decyzji samych małżonków albo orzeczenia sądu. Najczęściej dochodzi do tego w razie rozwodu lub separacji, ponieważ od tego momentu przestaje istnieć ustawowa wspólność majątkowa i możliwe staje się późniejsze rozliczenie majątku wspólnego. Wspólność ustaje także w razie unieważnienia małżeństwa oraz śmierci jednego z małżonków.
Do ustania wspólności może dojść również wtedy, gdy małżonkowie sami zdecydują się zmienić ustrój majątkowy. Służy do tego umowa majątkowa małżeńska zawarta w formie aktu notarialnego, na podstawie której można ustanowić na przykład rozdzielność majątkową. Od chwili wejścia w życie takiej umowy przestaje obowiązywać wspólność ustawowa w dotychczasowym kształcie.
Kolejna możliwość to orzeczenie sądu. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd. W wyjątkowych sytuacjach sąd może nawet wskazać wcześniejszą datę powstania rozdzielności. Jest to rozwiązanie stosowane wtedy, gdy dalsze trwanie wspólności majątkowej byłoby sprzeczne z interesem jednego z małżonków albo rodziny.
Kancelaria adwokacka w Warszawie.
Adwokat Justyna Hurej – założyciel i właściciel kancelarii – adwokat. Specjalizuje się w prawie upadłościowym – upadłość konsumencka i gospodarcza.
Prowadzi także liczne procesy w zakresie prawa cywilnego, w tym sprawy z zakresu prawa spadkowego, takie jak sprawy o zachowek, dział spadku, z zakresu prawa rodzinnego, takie jak rozwody, alimentacyjne i podziały majątku. Posiada także doświadczenie w postępowaniach z dziedziny prawa karnego zarówno jako obrońca, jak i pełnomocnik pokrzywdzonych.