Podział majątku wspólnego wymaga nie tylko wskazania, które przedmioty i prawa należą do obojga małżonków, lecz także określenia ich rzeczywistej wartości. Od prawidłowej wyceny zależy sposób podziału oraz wysokość ewentualnych spłat lub dopłat. Ustalenie wartości składników majątku wspólnego może dotyczyć nieruchomości, samochodów, oszczędności, wyposażenia domu, udziałów w spółkach, przedsiębiorstwa, papierów wartościowych czy innych praw majątkowych.
Na jaki dzień ustala się wartość majątku?
W postępowaniu o podział majątku wspólnego jego skład ustala się co do zasady według chwili ustania wspólności majątkowej. Wartość poszczególnych składników określa się natomiast według ich stanu oraz cen obowiązujących w chwili dokonywania podziału. Oznacza to, że późniejszy wzrost albo spadek cen nieruchomości czy innych aktywów może wpłynąć na końcowe rozliczenie między byłymi małżonkami.
Co ważne, znaczenie dla ustalenia wartości poszczególnych składników majątku ma również ewentualna zmiana ich stanu po ustaniu wspólności. Jeżeli nieruchomość została wyremontowana ze środków jednego z byłych małżonków, samochód uległ uszkodzeniu albo określony przedmiot został sprzedany, konieczne może być ustalenie przyczyn tej zmiany i jej wpływu na wzajemne rozliczenia.
Jak wycenia się składniki majątku wspólnego?
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do wartości danego przedmiotu, mogą przedstawić wspólne stanowisko i dokumenty potwierdzające przyjętą kwotę. Pomocne bywają umowy zakupu, faktury, oferty sprzedaży podobnych przedmiotów, wyciągi bankowe, dokumentacja księgowa oraz prywatne wyceny.
W przypadku sporu sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego odpowiedniej specjalności. Rzeczoznawca majątkowy może określić wartość nieruchomości, biegły z zakresu motoryzacji – pojazdu, a ekspert z dziedziny finansów lub wyceny przedsiębiorstw – udziałów, akcji albo firmy prowadzonej przez jednego z małżonków. Wycena powinna uwzględniać cechy konkretnego składnika, jego stan, przeznaczenie oraz aktualne warunki rynkowe.
Co z kredytem hipotecznym i innymi zobowiązaniami?
Ustalenie wartości nieruchomości nie zawsze oznacza automatyczne pomniejszenie jej ceny o pozostały kredyt hipoteczny. Zgodnie z kierunkiem przyjmowanym w orzecznictwie wartość rynkową nieruchomości obciążonej hipoteką ustala się zasadniczo bez odliczania zabezpieczonego długu, chyba że występują istotne okoliczności uzasadniające inne podejście. Sam podział majątku nie powoduje również, że bank staje się związany ustaleniami byłych małżonków.
Osobnego rozliczenia mogą wymagać raty kredytu, nakłady i wydatki poniesione przez jedną ze stron po ustaniu wspólności. Każda sprawa wymaga analizy dokumentów, źródeł finansowania oraz dat dokonania poszczególnych płatności.
Jak przygotować się do wyceny majątku?
Przed rozpoczęciem negocjacji lub postępowania sądowego warto sporządzić kompletny wykaz składników majątku, zebrać dokumenty potwierdzające ich nabycie i przygotować informacje o aktualnym stanie. Dobrą praktyką jest również zabezpieczenie dowodów dotyczących remontów, sprzedaży, uszkodzeń, nakładów oraz spłat zobowiązań.
Pomoc prawna może ułatwić określenie, które składniki podlegają podziałowi, jakie dowody należy przedstawić i czy potrzebna będzie opinia biegłego. Doświadczona kancelaria adwokacka w Warszawie może także reprezentować stronę podczas negocjacji oraz w sądowym postępowaniu o podział majątku wspólnego. Każda sytuacja jest jednak inna, dlatego strategia działania powinna zostać dopasowana do stanu faktycznego i dostępnych dokumentów.
Adwokat Justyna Hurej – założyciel i właściciel kancelarii – adwokat. Specjalizuje się w prawie upadłościowym – upadłość konsumencka i gospodarcza.
Prowadzi także liczne procesy w zakresie prawa cywilnego, w tym sprawy z zakresu prawa spadkowego, takie jak sprawy o zachowek, dział spadku, z zakresu prawa rodzinnego, takie jak rozwody, alimentacyjne i podziały majątku. Posiada także doświadczenie w postępowaniach z dziedziny prawa karnego zarówno jako obrońca, jak i pełnomocnik pokrzywdzonych.