Wspólność ustawowa zwana również wspólnością majątkową powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego. Oznacza, że wszystkie przedmioty majątkowe, które zostaną nabyte w trakcie małżeństwa są wspólne.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że wspólność ustawowa jako ustrój majątkowy dotyczy wyłącznie małżonków. Nie obowiązuje osób pozostających w z wiązkach nieformalnych. Jednocześnie w pojęciu wspólności ustawowej nie dokonujemy rozróżnienia na związki zawarte przed urzędnikiem stanu cywilnego oraz śluby wyznaniowe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wspólność powstaje w obu przypadkach i odnoszą się do niej te same przepisy.
Wspólność majątkowa a majątek osobisty
Mimo współdziałania w sferze majątkowej, małżonkowie zachowują samodzielność w kwestii majątku osobistego. Do majątku osobistego należą przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa, ale też przedmioty nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej. Gdzie w tym przypadku plasuje się darowizna?
Wyjdźmy od definicji. Mianem darowizny określamy (Kodeks Cywilny art. 888) formę umowy, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swojego majątku. Mówiąc prościej, darowizna to środki finansowe lub przedmioty materialne, które są własnością darczyńcy i które przekazuje on komuś innemu, nie chcąc nic w zamian. Przekazanie środków finansowych, nieruchomości lub innych przedmiotów materialnych osobie pozostającej w związku małżeńskim rodzi pytanie o to, czy poczyniona darowizna wchodzi do majątku wspólnego. W przypadku zniesienia wspólności majątkowej w postaci intercyzy (aktu notarialnego) nie ma żadnych wątpliwości. Darowizna na rzecz jednego z małżonków nie wchodzi do majątku objętego wspólnością ustawową, gdyż taki formalnie nie istnieje.
Wspólność majątkowa a darowizna
W przypadku, w którym małżonkowie nie zdecydowali o zniesieniu wspólności majątkowej dysponują oni trzema masami majątkowymi – majątkiem wspólnym oraz majątkami osobistymi. W zależności od woli darczyńcy darowizna może wejść do majątku objętego wspólnością ustawową, ale nie musi.
Darowizna poczyniona na rzecz jednego z małżonków, nawet w momencie obowiązywania wspólności małżeńskiej, nie wchodzi do majątku wspólnego, chyba że darczyńca postanowi inaczej. Innymi słowy, darowizna stanowi majątek własny obdarowanego współmałżonka. W przypadku przeniesienia własności na podstawie umowy darowizny zawartej przez darczyńcę z jednym z małżonków z zastrzeżeniem, że przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego objętego wspólnością ustawową do wywołania takiego skutku prawnego nie jest wymagane przyjęcie darowizny przez drugiego z małżonków. Co to oznacza w praktyce? W momencie włączenia przedmiotu darowizny do mienia objętego wspólnością majątkową każdy małżonek uzyskuje pełnię uprawnień do tego przedmiotu, jakie wynikają z wspólności majątkowej.
Darowizna od rodziców w trakcie małżeństwa
Darowizna od rodziców otrzymana w trakcie małżeństwa nie zawsze wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Co do zasady przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego tego małżonka, który darowiznę otrzymał, chyba że darczyńca wyraźnie postanowi inaczej. Oznacza to, że jeśli rodzice przekazują pieniądze, mieszkanie albo inną rzecz tylko córce lub tylko synowi, to taki składnik co do zasady nie staje się automatycznie wspólną własnością obojga małżonków. Odmienny skutek może wystąpić wtedy, gdy z treści umowy darowizny wynika, że świadczenie ma trafić do obojga małżonków albo do ich majątku wspólnego. Podstawą takiego rozróżnienia są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o majątku wspólnym i osobistym małżonków.
W praktyce duże znaczenie ma więc treść samej darowizny. Jeżeli rodzice chcą, aby przekazane środki należały wyłącznie do ich dziecka, warto to jasno zaznaczyć w umowie, przelewie lub innym dokumencie potwierdzającym przekazanie pieniędzy. Ma to szczególne znaczenie przy większych kwotach, zakupie nieruchomości albo późniejszych rozliczeniach między małżonkami, na przykład przy rozwodzie i podziale majątku. Gdy brakuje wyraźnego wskazania, w praktyce mogą pojawić się spory, czy darowizna była przeznaczona tylko dla jednego małżonka, czy dla obojga. W razie konfliktu istotne znaczenie mają dowody, ponieważ ciężar wykazania określonych faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne.
Adwokat Justyna Hurej – założyciel i właściciel kancelarii – adwokat. Specjalizuje się w prawie upadłościowym – upadłość konsumencka i gospodarcza.
Prowadzi także liczne procesy w zakresie prawa cywilnego, w tym sprawy z zakresu prawa spadkowego, takie jak sprawy o zachowek, dział spadku, z zakresu prawa rodzinnego, takie jak rozwody, alimentacyjne i podziały majątku. Posiada także doświadczenie w postępowaniach z dziedziny prawa karnego zarówno jako obrońca, jak i pełnomocnik pokrzywdzonych.